De verloren zonen

Ik lees het hoofdstuk over de oudste zoon uit Henri Nouwens Eindelijk thuis, het boek waarin hij tijdloze lessen trekt uit Rembrandts schilderij Terugkeer van de verloren zoon.
De verloren zoon, de jongste, keert naar jaren van losbandigheid en 'zonde' terug naar zijn ouderlijk huis, berouwvol, en wordt door zijn vader liefdevol ontvangen. Wie kent het verhaal niet?
Nouwen betoogt dat ook de oudste zoon een verloren zoon genoemd had kunnen worden. Deze oudste zoon, die het zo graag allemaal goed heeft willen doen, thuis gebleven is, hard gewerkt heeft, zijn verplichtingen nakwam, deze zoon trok innerlijk steeds verder weg van zijn vader, werd steeds ongelukkiger en steeds minder vrij. Deze zoon had niet de moed weg te lopen en was diep vanbinnen jaloers op zijn jongere broer. Hij raakte verloren in wrok en zijn boosheid en afgunst hielden hem gevangen.
Nouwen herkent zichzelf maar al te goed in deze oudste verloren zoon. 'Het werd voor mij steeds moeilijker me thuis te voelen in het huis van mijn vader. Ik werd steeds minder vrij, minder spontaan, minder vrolijk, en de anderen gingen mij steeds mee zien als iemand die wat 'zwaar op de hand' was."
Ik heb nooit ontvangen wat ik verdiende, is de klacht van de oudste zoon. Hij kan niet meer delen in de vreugde van anderen. Vreugde en wrok kunnen niet naast elkaar bestaan.
"Hoe meer ik over de oudste zoon in mij nadenk, des te meer realiseer ik me hoe diep geworteld deze vorm van verlorenheid werkelijk is en hoe moeilijk het is vanuit zo'n houding terug te keren naar huis. Het lijkt zoveel makkelijker om terug te keren van een leven vol wellustige uitspattingen dan van de kille woede, die in de diepste schuilhoeken van mijn hart genesteld is."
"Er is een enorme, duistere kracht die mij tot dit innerlijk beklag brengt. Het veroordelen van anderen en van mezelf, mijn eigendunk en het afwijzen van mezelf versterken elkaar en hebben een steeds destructievere uitwerking," schrijft Nouwen.
Natuurlijk herken ik persoonlijk ook heel veel en is het hoofdstuk enorm confronterend. Inderdaad, waar mijn deugdzame ik is, is ook mijn van wrok gevulde aanklager aanwezig. Om treurig van te worden.
En dan staat er in de slotalinea iets wat naadloos aansluit op de Paaspreek van een paar weken geleden. Nouwen vraagt zich natuurlijk af hoe hij kan terugkeren naar zijn liefdevolle vader als hij zichzelf verloren heeft in wrok en overweldigd wordt door jaloezie, gevangen zit in gehoorzaamheid.
Hij beseft dat hij zichzelf niet aan zijn eigen haren uit het moeras kan trekken.
Hij beseft dat hij zichzelf niet kan genezen.
Er moet iets gebeuren wat hij zelf niet tot stand kan brengen: "Ik kan alleen van bovenaf genezen worden, als God van boven tot mij komt," schrijft Nouwen. Als voorbeeld haalt hij Jezus' woorden tot Nicodemus aan: "Wees dus niet verwonderd als ik jullie zeg: jullie moeten opnieuw geboren worden; van bovenaf."
Net als Joris Vercammen het verwoordde in zijn preek: "Je kunt jezelf niet vrijkopen, je wordt vrijgekocht, je ontvangt je toekomst, je wordt opnieuw geschapen."
Mooi is dit toch.

Rembrandt - de terugkeer van de verloren zoon

Vertrouwen

Tijdens mijn meditatie bleef ik maar bezig met wat er allemaal speelt in mijn leven. Het wilde niet stil worden in mijn hoofd. Ik realiseerde me dat ik me met dit denken afsloot voor God. Het leuke was dat ik daarna ook besefte dat God dat he-le-maal niets uitmaakt. Ik voelde haarscherp aan dat De Oneindige geen weerstand kent en al helemaal geen oordeel.

Oordelen doe ik zelf. En dat is ook goed tot op zekere hoogte. Ik kan me er van bewust zijn dat ik een fout heb gemaakt en zet het daarmee in het licht. Ik denk ook dat dat de functie zou moeten zijn van de biecht. Zo was het, zo heb ik het gedaan, maar ik zou willen dat ik het anders had kunnen doen. Niks geen reeks weesgegroetjes bidden na afloop. Gewoon mezelf zien zoals ik ben en handel en erkennen dat ik lang niet altijd 'goed doe'. 

Als mij dat lukt, dán komt God pas om de hoek kijken. Pas op het moment dat ik in alle nederigheid en liefde naar mezelf kan kijken. Dan wordt het stil in mij en vang ik iets op van De Oneindige. Ik besefte weer eens dat ik op zo'n helder moment opnieuw word geboren en vol verwondering verder mag gaan.

Ik zat daar zo op mijn bankje en was even heel gelukkig. Dankbaar. Terwijl er ook zorgen zijn. Grote zorgen. En ik verwonderde me over die diepe laag waar ik tegenwoordig toegang tot heb. De laag van vertrouwen dat alles gebeurt zoals het gebeurt. En dat dat goed is. 

nest mereltjes in het appelboompje van mijn lieve vriendin S.

Vreugde

"Ik wil helemaal beschikbaar zijn," zegt Joke Litjens in De weg naar binnen. "Alles wat in de kamers van mijn ziel verborgen zit kan zichtbaar worden.
We verbergen ons allemaal omdat het jaren duurt voordat je jezelf kent. Je leert jezelf kennen door anderen, maar ook door stil te worden." Niet alleen naar buiten gericht zijn. Het is ook nodig om stil te worden zodat je de stem van je eigen hart kunt horen.
Dit zegt ze heel goed. Ik heb mezelf ook jaren verborgen gehouden. Onbereikbaar was ik. Mijn 'Zelf' lag onder een dikke puinlaag en kon de roep van mijn hart niet horen.
Ik vind het heel bijzonder dat je lijf zich dan gaat roeren. Mijn lichaam pikte het niet langer en ik begon te zien hoe ik alleen maar oor had voor de stem van anderen. De stem van mijn hart was mij onbekend.
Die bewustwording was genoeg om het verlangen naar waarachtigheid laten groeide. Hoe zit dat nu eigenlijk met mij? Hoe zit dat met die pijn van alles en iedereen belangrijker vinden dan mijzelf, met het niet-willen-weten, hoe zit het met dat onvervulde verlangen er te mogen zijn?
Hoe meer ik over mezelf en het leven leer, hoe meer ik ervan overtuigd raak dat het er om draait dat ik mezelf liefheb, dat ik mijzelf vergeef, om zo ook anderen de ruimte te geven te zijn zoals ze zijn.
Dat vraagt om een zekere lichtheid en humor. De boeddhisten wijzen daar vaak op en ook Joke Litjens haalt het aan: "Van nature ben ik zwaarmoedig en ernstig en ik heb dus een zware kar getrokken. Nu verlang ik naar meer licht. Dat zit op me te wachten. Dat komt er aan. Er mag meer gelachen worden. Ook door mij en in mijn werk. Dat wacht nog en vraagt van mij dat ik de zwaarte nog meer loslaat."
Ik besef dat ik slechts mijn naam als koers hoef te kiezen.

JOY

Live in joy,
In love,
Even among those who hate.

Live in joy,
In health,
Even among the afflicted.

Live in joy,
In peace,
Even among the troubled.

Look within.
Be still.
Free from fear and attachment,
Know the sweet joy of the way


-teachings of the Buddha- 

De troebele bronnen van Anselm Grün

Ik las gisteren de eerste hoofdstukken uit het boek Ik wil dat je leeft van Leo Fijen. Hij sprak met kloosterlingen, Godzoekers, in verschillende landen van Europa over het (her)vinden van de bron van je leven en schreef er dit boek over.

In het eerste inleidende hoofdstuk laat hij Anselm Grün aan het woord, die spreekt over 'troebele' bronnen. 

Als je je toevlucht neemt tot 'troebele bronnen' als eerzucht, perfectionisme, jaloezie en bitterheid, dan hou je het niet lang vol en raak je opgebrand, zegt hij. In een persoonlijke crisis ervaar je de permanente spanning tussen deze 'troebele bronnen' in jezelf en het diepe verlangen te groeien. "Pas als ik accepteer wat niet aangenaam is in mijzelf, kan dat veranderen en groeien. Als ik dat niet doe, blijf ik achtervolgd worden door mijn schaduwzijden. Pas als ik de waarheid ontdek over mijzelf, kan ik God in mijn hart vinden want Hij zegt onvoorwaardelijk ja tegen mij. Juist in de onrust, de chaos, de mislukking en de schuld," vertelt Anselm Grün.

Ik vind dat heel mooi gezegd. Het ontroerde me toen ik het las. "Hij zegt onvoorwaardelijk 'Ja' tegen mij, juist in de onrust, de chaos, de mislukking en de schuld." Grün verwoordt hier wat ik diep van binnen weet. Ik ben helemaal goed, op ieder moment. Ieder moment is er een van geboorte. Ieder moment word ik schoongewassen en ben ik als een baby die net ter wereld komt. 

Het is zo jammer dat ik dit weer zo gauw kwijt ben in het rumoer van alle dag, want ik besef dat dit is waar het om gaat. Dit besef is onze toegangspoort tot vrede en geluk. Het is okee. Ieder moment ben ik okee. Het is helemaal niet erg dat ik vaak erg snel mijn oordeel klaar heb. Ik merk het op en neem het mee. Hoef er niet van in een kramp te schieten, nergens voor nodig. Alleen al door het liefdevol op te merken en te voelen wat het met me doet, groei ik alweer een stukje naar het licht. 

Eigenlijk wilde ik gaan schrijven over zuster Theresa Brenninkmeijer, want zij is de eerste kloosterlinge waarmee Leo Fijen in gesprek gaat. Ook zij ontroerde mij met haar eerlijkheid en wijsheid. Morgen. Morgen is de dag van Therese, vandaag is blijkbaar die van Anselm Grün. 

In het reine

Tijdens de meditatie voelde ik hoe onrustig mijn lijf aanvoelt vanochtend. Een wat snelle hartslag en dat gevoel onder stroom te staan. De neiging om op te staan en iets te gaan doen is dan heel sterk.
Ik ben blijven zitten, zoals een 'leerling' van Pema Chödrön betaamt. Besefte dat die onrust mij wilde doen opstaan en bewegen om mij te beschermen. Door dat inzicht werd het gevoel erger en kwam er ook angst omhoog, waardoor de wens om op te staan nog groter werd. Ook de angst heb ik verteld dat ik begrijp dat het allemaal goed bedoeld is, maar dat ik niet meer op die manier ga reageren. Ik vertelde dat ik een stille ruimte ontdekt had, diep van binnen. En dat ik niet meer weg ga lopen als ik het gevoel heb overspoeld te worden, maar in plaats daarvan naar deze stille ruimte ga. Dat heb ik dus gedaan. Het voelde alsof ik onderdook, met boven mij de golfslag van de onrust. Het mooie was dat ik me van beiden tegelijk bewust was.
In die stilte begreep ik dat ik twee dingen nodig heb. Het eerste is 'vertrouwen'. In het leven en daarmee in mezelf. Het tweede is 'het vermogen te vergeven'.
Iedere zaterdag lees ik de rubriek "Het laatste woord" op de laaste bladzijde van het NRC. Hierin praten mensen over hun laatste levensfase. Afgelopen weekend vertelde een moeder hoe ze achterbleef met drie jonge kinderen nadat haar man een einde aan zijn leven maakte. "Ik ging maar door met normaal doen," staat er boven het artikel. Ze vertelt hoe de dingen gegaan zijn en ook mis gingen, maar ook hoe ze er nu mee omgaat. "Door ons verleden samen op te ruimen, kom ik met mezelf in het reine - zo ervaar ik dat," zegt ze op het eind. Zo mooi, hoe eerlijk en duidelijk ze vertelt over haar leven en hoe ze er op terug kijkt.
We kunnen ons huis opruimen, en dat is ook goed, maar dat is triviaal vergeleken met restjes troep in de kelder van onze psyche die om actie schreeuwen. De deur is goed gesloten, de rest van het huis is aardig op orde, maar hoe dicht die deur ook is, we weten dat er daar beneden nog iets ligt wat opgeruimd moet worden.
Ik heb Kwan Yin gevraagd me te helpen. Niet te denken dat ik klaar ben als ik dit fysieke huis op orde heb, maar door te pakken tot ik me helemaal bevrijd heb.