Gehechtheden loslaten

Vanochtend heb ik mijn werkm@p aangemaakt. Dat is een map waarmee ik in contact sta met een medewerker van het UWV. Het bleek niet zo eenvoudig als het van tevoren leek, want er werd mij gevraagd in te vullen naar welke functie ik ga solliciteren. Toen ben ik maar alleen vragen gaan invullen waar ik wel een antwoord op had.

Tijdens het mediteren voelde ik de onrust. In mijn hoofd was het geen moment stil en mijn spieren wilden maar niet ontspannen. Je hoeft dit alleen gewaar te zijn, zei ik tegen mezelf. Hoe voelt het, waar gebeurt het allemaal?
Dit allemaal te ervaren werd me duidelijk teveel, want ik ging er van bewegen waardoor ik me nog wanhopiger ging voelen (want het is toch echt de bedoeling dat je stil blijft zitten tijdens het mediteren). "Hoe doe ik dat, dat loslaten, dat opgeven van al die gehechtheden?" Die zin schoot door me heen en herhaalde zich als een mantra. Keer op keer.
Uiteindelijk zag ik hoe er geld van mijn rug af naar beneden de diepte in rolde, ik zag alles wat 'men' met succesvol te maken vindt hebben vanaf mijn rug de diepte in storten en tenslotte rolden er enthousiast knikkende mensenhoofden naar beneden terwijl er nog wat duimen omhoog gestoken werden. 

Daarna was het rustig en ging mijn wekkertje af.

Mijn woestijn

Deze titel heb ik van Bieke Vandekerckhove gejat. Zij heeft mij met haar tekst op mijn plek gezet.
Gisteren had ik een erg moeizame dag. Het komt er op neer dat ik op zo'n dag denk dat het nog iets moet worden met mij. En natuurlijk dat ik het vertrouwen mis dat me dat ooit zal lukken.
Tegen de avond las ik het stukje van Bieke met deze titel. Zij vertelt dat een vriend haar vertelde van zijn verlangen zich terug te trekken in één of andere woestijn. Dat verlangen herken ik maar al te goed. De realiteit terugbrengen tot het basale waardoor ik alles helder ga zien.
En wat doet Bieke dan? Zij reageert prompt: "Tot elke woestijn is een mens bereid. Overal wil hij gaan zitten. Zolang het maar niet zijn eigen woestijn is."
Zo.

Ze bekent dat ook zij haar eigen woestijn schuwt. De medogenloze hardheid ervan.
"Toch is het de enige woestijn die voor mij werkelijk woestijn is. Het is mijn woestijn. Als ik ergens in de woestijn wil gaan zitten, is dit de woestijn die ik moet durven betreden. Op hoop van zegen...
Wegen zijn er daar niet. Water al evenmin. Ik sterf er dood na dood.
Als ik geen kracht zoek in God, ben ik verloren."
Ik moest meteen denken aan Pema Chödrön, die vertelt dat ze vroeger een tekst aan de muur had hangen die luidde: "Alleen indien we ons keer op keer blootstellen aan vernietiging, kan het onverwoestbare zich in ons manifesteren."

Gisteren heb ik wat langs de rand van mijn woestijn lopen ijsberen. Ik werd heen en weer geslingerd tussen gedachten die weer emoties opriepen en de stem in mijn hoofd die mij opriep er niet in mee te gaan. Onder dat gerumoer ligt een schat verborgen, die ik door alle onrust niet gevonden heb. Misschien durf ik de volgende keer wel mijn woestijn in te lopen om daar gewoon te gaan zitten en te luisteren naar wat die mij te vertellen heeft.

Ten volle leven

Vanochtend bracht ik mijn kinderen naar de trein, waar oma klaar stond om hen mee te nemen voor een korte logeerpartij. Ze gingen bij het raam zitten zodat ik nog even naar hen kon zwaaien. Ik zag mijn dochters toch wat betrokken gezichtje, maar zwaaide vrolijk lachend door en wierp en hen kushandjes toe.
Weer terug in de stationshal liep ik als een kip zonder kop de Bruna in, stond besluiteloos met de nieuwste Opzij in mijn handen, kocht hem toch maar niet, en vervolgens liep ik de trappen naar de bussen voorbij. In de bus voelde ik pas echt het wanhopige gevoel waardoor ik zo van de kaart geraakt was.
"Weglopen voor de indringendheid van onze ervaring is als het ware de dood prefereren boven het leven," stelt Pema Chödrön in het hoofdstuk dat ik vandaag lees. Hoe waar. Dit is wat er gebeurt. Ik loop weg voor het nare gevoel, wil er iets fijns voor in de plaats (even een tijdschrift kopen) en daarmee wijs ik mijn ervaring af.
Opeens begrijp ik helemaal hoe ik niet ten volle leef als ik wil dat het leven aan mijn voorwaarden moet voldoen. Dat doet het natuurlijk niet. En als ik dan vervolgens alles afwijs wat niet aan mijn beeld van een fijn leventje voldoet, dan wil ik dus van de helft van mijn ervaringen niets weten. "De dood is vast willen houden aan wat je hebt en ervoor zorgen dat iedere ervaring je bevestigt en feliciteert en je het gevoel geeft dat je het helemaal voor elkaar hebt," zegt Chödrön. "Ten volle leven, helemaal mens en volledig bewust zijn betekent voortdurend uit het nest verstoten worden."
Het gekke is dat ik dit alles al vele malen eerder in andere bewoordingen gelezen heb. Vandaag vallen deze woorden op hun plek. Het wolkendek is opengebroken en alles lijkt lichter en gemakkelijker.
Is dat niet mooi op deze dag van de vrijheid?

Stiltehuis

Vandaag droomde ik weer eens van mijn eigen stiltehuis.
Een huis waar iedereen die rust en stilte zoekt, welkom is. Een huis zonder religieuze stempel, maar waar de kamers lijken op de cellen van de kloosterlingen. In mijn huis is ook een gezamenlijke ruimte om te mediteren, te bidden of gewoon samen stil te zijn. De maaltijden worden net als in de contemplatieve kloosterordes in stilte genoten en wanneer het weer het toelaat eten we buiten. Er worden uitsluitend biologische ingrediënten gebruikt. Je wandelt vanuit het huis zo de natuur in.
Het lijkt me heel mooi om verantwoordelijk te zijn voor het reilen en zeilen in dit huis. Mensen te kunnen bieden waar ik zelf zo vaak naar verlang: een plek waar je even sober en stil leeft en je overgeeft aan de structuur die geboden wordt in de vorm van dagelijkse meditatiesessies en maaltijden. Verder is er niets en hoeft er niets.
Ik koester deze wens en hoop hem ooit in vervulling te zien gaan.

Ten diepste eenzaam zijn

Als ik mediteer of gewoon op een ander moment stil word, voel ik diep van binnen de laag van de eenzaamheid.
Dat klinkt heel treurig en soms is het dat ook. Maar vanochtend realiseerde ik me dat in ieder van ons deze laag te vinden is. Het is de laag die erbij hoort. De laag waar de Amerikaanse psychiater Yalom aan refereert als hij ons vertelt dat ieder mens 'ten diepste eenzaam is'.
Ik vind het een heel confronterende laag, daar diep in mij. Verbijsterend in zijn helderheid en rauwheid. Ik ga er vaak voor op de loop. Dingen doen. Afleiding zoeken. Vanochtend was  het even anders. Ik kon erbij blijven en me realiseren dat dit een pijn van alle mensen is. Een onverstoorbare eenzaamheid, was het eventjes.
Ik denk dat dit is wat Pema Chödrön bedoelt als ze schrijft: "Zou je het als een gouden kans kunnen aangrijpen als je 's morgens wakker wordt en zomaar opeens het hartzeer van vervreemding en eenzaamheid voelt opkomen? Zou je je, in plaats van jezelf te kwellen of het gevoel te hebben dat er iets verschrikkelijks gebeurt, op dat moment van verdriet en verlangen kunnen ontspannen, zou je de onbegrensde ruimte van het menselijk hart kunnen voelen? De volgende keer dat je de kans krijgt kun je het eens proberen."
Ik denk ook dat dit voelen van de onbegrensde ruimte van mijn menselijke hart de stap is die ik nog te nemen heb. Dat dit met compassie te maken heeft. Dat dit de verbinding herstelt. Het besef dat deze pijn een universeel gegeven is, schept de band met mijn medemensen waardoor ik me met hen verbonden voel en dat werkt heel troostend.

Een konijn merkte mijn toestand

Ik was triest op een dag en ging wandelen;

ik zat neer in een wei.

Een konijn merkte mijn toestand en

kwam naderbij.

Dikwijls is er niet meer nodig dan dit -

zo dicht bij schepselen te verkeren

die zo vol weten,

zo vol liefde zijn

dat zij niet - 

redeneren,

ze staren slechts met

hun 

geweldige begrip.

Een gedicht van de 16e-eeuwse mysticus Sint Jan van het Kruis

Gebaande paden

Wie zal zeggen of wat wij hopen bestaat?

Het is ermee als met de wegen op aarde:

eerst zijn er geen wegen,

maar ze ontstaan als vele mensen

in dezelfde richting gaan!

  

                 

Deze overweging trof ik aan op een Belgische site, tussen andere uitspraken. Geen idee wie hem zo mooi treffend geformuleerd heeft.

Ik ben er wel van gaan nadenken. Die wegen (al dan niet fysiek beloopbaar) zijn er niet altijd geweest. Ze zijn er gekomen doordat meerdere mensen een bepaalde kant op wilden. En toen die weg er eenmaal was, dacht bijna niemand meer na over een alternatieve route.

Als ik mijn eigen weg wil gaan, zou het best eens zo kunnen zijn dat ik buiten de gebaande paden ga lopen. Dan loop ik op ongelijk terrein en zal ik af en toe moeten stoppen om koers te bepalen. Mijn tempo zal daardoor lager liggen en het lopen kost mij meer energie. Maar ik zal beter in staat zijn mijn eigen tempo te bepalen en ik kom vast af en toe een andere eigenwijze reiziger tegen waarmee ik een tijdje op kan lopen.

Ja, dat lijkt me wel wat. Ik laat me niet verleiden tot klakkeloos meelopen met de horde. Ik doe net alsof er nog geen gebaande paden zijn. Eens kijken welke kant ik op wil.

Wie te graag het goede wil...

Het is een hinderlijke paradox: wie te graag het goede wil, riskeert gebroken snaren. 
Toen ik de uitleg van deze paradox met behulp van Google wilde opzoeken, kreeg ik één hit: de column van Marc Chavannes, waarin ik deze zin gelezen had. Niet erg, want ik kan me zo voorstellen dat het er op neer komt dat je, uit perfectionisme, zo lang je gitaar blijft stemmen, dat de snaren er van breken.
Ik herken mijzelf hierin: Wat staat mij te doen in het leven? Na het juffenschap, dus.
Het gevaar dat ik veel te lang blijf wikken en wegen en nergens voor durf te kiezen, is levensgroot aanwezig. Vooral als ik er diep vanbinnen van overtuigd ben dat er slechts één juiste keuze is, loop ik de kans dat ik daar mijn verdere levensdagen naar op zoek blijf. Ik heb jarenlang geploeterd op de verkeerde plek en wil vanaf nu graag de goede keuzes maken. Ik ben al bijna 43. Mijn dochter is vandaag precies 9 jaar en inderdaad: wat vliegt de tijd.
En wat lees ik vanochtend in de nieuwste 'zen habits'?
"Fear will try to stop you. Doubts will try to stop you. You’ll shy away from doing great things, from going on new adventures, from creating something new and putting it out in the world, because of self-doubt and fear. It will happen in the recesses of your mind, where you don’t even know it’s happening. Become aware of these doubts and fears. Shine some light on them. Beat them with a thousand tiny cuts. Do it anyway, because they are wrong."
Het is net als vroeger op die duikplank. Ik durf het absoluut niet, maar zie het iedereen doen. En dus loop ik door, parkeer mijn gedachten en... spring.

Dit is de zuidkust van Zweden. Daar kun je vanaf deze duikplank de zee in springen.
Dat heldere water van de zee en de meren in Zweden, met hun loopplankjes en trappetjes vertegenwoordigen voor mij het ultime gevoel van rust, vrijheid en vakantie. Volgend jaar weer?