Leefregels

Zoals gezegd ruimde ik gisteren wat overvolle laadjes op. Ik vond er ook de tien leefregels die ik heb overgeschreven van Leo Fijens boek Ik wil dat je leeft. Hij heeft ze samen met de abt van Abdij Koninghoeven in Tilburg opgesteld. Het is een mooi lijstje:

1. Trek je terug uit het dagelijks leven
2. Kijk minder tv, luister minder naar de radio en lees minder de krant
3. Maak gebruik van eeuwenoude rituelen
4. Bid regelmatig
5. Deel je tijd strikt in en hou je er aan
6. Wees er alert op dat je telkens moet kiezen
7. Neem de tijd om in het verborgene te wachten
8. Verzoen je met je eigen tekorten en pijn
9. Kies vaker voor het nutteloze leven
10. Verlang naar God

Het is in elk geval een lijstje dat tot nadenken stemt. De eerste regel alleen al lokt vaak discussie uit. Hoewel ik het er grondig mee eens ben, vinden veel mensen dat het grote flauwekul is je terug te trekken. 'Je zal het toch hier op deze plek moeten kunnen,' is vaak het argument, 'dus dan kun je er maar beter op deze plek aan werken.' Het punt is alleen dat je in je dagelijkse situatie veel teveel wordt afgeleid door allerlei zaken die heel belangrijk lijken. Daardoor wordt het heel moeilijk om tot de kern van je ziel en dus ook tot je diepste verlangen door te dringen. Afzondering kan nodig zijn om jezelf in alle eerlijkheid in de ogen te kunnen zien.

Ook het vierde punt vind ik fascinerend. Bid regelmatig. 'Hier ben ik, ontsteek Uw licht in mij,' is al genoeg. Die ontvankelijkheid die uit dit korte zinnetje spreekt, vind ik heel mooi. 

In het verlengde van het bidden liggen de regels zeven en negen. In beiden ligt de rust van het zijn besloten, maar ook weer die ontvankelijkheid die nodig is voor groei.

Tja, en dan die nummer vijf. Dat is mijn ding. Is het een gebrek aan motivatie of een gebrek aan discipline dat me parten speelt, schreef ik al op mijn Prietplaatje van gisteren. En net toen ik me daar een beetje treurig over ging voelen, vond ik een ander papiertje met aantekeningen. Gemaakt tijdens een workshop met Pieter Frijters. Hij vertelde dat je niet moet doen alsof je slechts één doel hebt. Er spelen meerdere doelen tegelijkertijd en die zijn soms in strijd met elkaar. Het is dan zaak om in alle redelijkheid je wens bij te stellen. Kijk, daar kan ik weer wat mee.

Uit de oude doos

Vandaag ruim ik laadjes op waarin zich van alles en nog wat verzamelt in de loop der tijd. Dat levert inspirerende vondsten op:

Lust in mijn leven

Gisteren heb ik in een opwelling het boek Zin. Lust in je leven door schrijven gekocht van Geertje Couwenbergh. Het was blijkbaar tijd voor een cadeautje voor mezelf.
Het is een goed cadeautje. Geertje Couwenbergh schrijft lekker. Ik ben benieuwd wat ze toe gaat voegen aan Writing down the bones van schrijfgoeroe Nathalie Goldberg, maar ook als ze er weinig aan toevoegt is het toch een fijn boek. Goeie titel, mooie lay-out, lekker geschreven en ik heb al twee fijne oefeningetjes gedaan.
Lust in je leven, dat klinkt lekker. Het woordje 'lust' doet wat met mij. Het heeft voor mij niet per se met sex te maken. Het is die overweldigende zin in iets. Belangrijk is dat ik die diepe zin erken en niet weg hoef te duwen uit schaamte, omdat het 'not done' of  'too much' is. Als die lust er gewoon mag zijn, dan ben ik vrij. Vrij van conventies. Dan mag ik met mijn hele hebben en houwen voelen dat ik ergens heel erg naar verlang, het erkennen en er wellicht aan toegeven. Gewoon omdat het heel erg lekker is.

Wilskracht

Gisteren stond er een heel interessant artikel in het NRC.next over wilskracht. Dit gaat over mij, dacht ik halverwege.

John Tierney en Roy Baumeister, schrijvers van het boek Willpower. Rediscovering the greatest human strength, stellen dat wilskrachtige mensen vooral superieur blijken in het automatiseren van hun gedrag ten behoeve van hun doel. Je kunt wilskracht namelijk verspillen. Je kunt door je voorraad heen zijn voordat je het voor belangrijkere zaken kunt gebruiken. En: het idee dat wilskracht en doorzettingsvermogen ontstaan uit de diepte van de ziel is helemaal verdwenen, zeggen de onderzoekers. Wilskracht ontstaat uit ordelijkheid en routine.

Ik merk dagelijks hoe moeilijk ik het vind om mijn wilskracht goed te managen. Ik heb teveel keuzes en er is een overvloed aan afleiding; heel vermoeiend vind ik dat. Ik lees in het artikel dat er in onze huidige maatschappij een gebrek is aan rituelen waardoor aan alles wat we doen een beslissingsmoment vooraf gaat. Dat kost heel veel wilskracht die we veel beter anders zou kunnen gebruiken. Rituelen zijn noodzakelijk om de boel te structureren en dus het aantal keuzemomenten terug te brengen. 

Terwijl ik het lees begrijp ik mijn eigen hang naar die structuur. Mijn huis bijvoorbeeld, was opgeruimder en schoner in de tijd dat ik werkte, dan nu het geval is. Dat komt gewoon doordat er teveel poetsmomenten zijn om uit te kiezen. Zal ik nu de badkamer doen of doe ik dat juist als de kinderen thuis zijn? Vervolgens gebeurt dit poetsen vaker niet dan wel en blijf ik achter met een ontevreden gevoel.
Hetzelfde geldt voor boodschappen doen. Toen ik nog werkte stelden we ieder weekend een weekmenu samen en haalden alvast flink wat boodschappen in huis. Nu ben ik vrijwel iedere dag even in de weer met de boodschappen.

"Het verlies van zelfcontrole door 'overbelasting' van de wil gebeurt ongemerkt," zeggen de onderzoekers. Overbelasting van de wil. Dat is wat er gebeurt, ook bij mij. Wat een eye-opener!
"Er hoort geen bijzonder gevoel bij, de mens heeft geen speciaal bewustzijn voor wilszwakte. En helaas: behalve de zwakkere zelfregulatie is het enige merkbare bijeffect van het opgebruiken van de wilskracht, dat je intensiever je gevoelens ervaart, zo ontdekte Baumeister. Dat is dubbele pech: minder controle én sterkere verleidingen. Dus adviseren Tierney en Baumeister: "Beleef je ineens het leven intenser? Pas dan maar op!" Alleen routine en gewoonte kunnen je dan nog redden." 

Poeh. Ze hebben gelijk. Ik weet het. Als ik mijn leven op een gestructureerde manier inricht, met flink wat routines, dan lekt mijn wilskracht niet weg. Dat is ook waarom ik zo geniet van de routine van het schrijven in de ochtenden. Ik hoef daar niet meer over na te denken. Ik ga dat gewoon doen.
Hier ga ik in het weekend met manlief nog een boompje over opzetten. Volgens mij valt er op dit punt nog veel te halen voor mij en dat is dan weer mooi.

"Le point vierge" van Thomas Merton

Hier ben ik.
Ik zet mijn stappen, loop zijpaden voorbij, steek kruispunten over. Weet vaak niet eens of het goed is wat ik doe en loop op goed geluk door. Stap voor stap.
Onderweg bekruipt mij de twijfel. Is dit de manier? Waarover spreekt mijn hart? En: doe ik het zo wel goed? Vooral deze laatste vraag roept moedeloosheid op en dan sta ik stil. Zintuigen op scherp. Hier ben ik. Hier en nergens anders. Ja, alles is goed. Jij ook, en ja, ook alles wat je doet.
Ik lees in Thomas Mertons meditatieve teksten. Hij citeert Bonhoeffer: "In de kennis van goed en kwaad is het voor de mens onmogelijk om zichzelf te zien in de realiteit van zijn bestemming die door zijn oorsprong bepaald is. Hij heeft eerder de neiging om zichzelf te zien als goed of slecht binnen zijn eigen mogelijkheden. Hij kent zichzelf als iets aparts, van God gescheiden, buiten God, en dat brengt met zich mee dat hij alleen zichzelf kent en God in het geheel niet... Daarom is het weet hebben van goed en kwaad een scheiding van God. Alleen tégen God heeft de mens weet van goed en kwaad."
Dit gaat over mij. Ik blijf maar bezig mezelf te zien als goed of slecht omdat ik mezelf blijf zien in relatie tot mijn omstandigheden. Dat klopt. Ik ben onder de indruk. Het is slechts tijdens meditaties en op rustige momenten dat ik contact maak met wat Thomas Merton 'Le point vierge' noemt. De diepste kern van ons wezen, vrij van zonde en illusie, een punt van 'niet-zijn'. "Een punt van waaruit God over ons leven beschikt en die niet toegankelijk is voor de spelingen van onze geest of de brutaliteit van onze wil."
Wat is de bedoeling dat ik doe? Ik voel de wanhoop achter deze vraag. Dat ik de vraag zo wanhopig stel, geeft aan dat ik geloof in goede en foute keuzes. En die foute keuzes wil ik niet maken. Ik wil blijkbaar nog steeds ontzettend graag het goede doen en daar vervolgens complimenten voor krijgen.
"Het leven is, of, zou moeten zijn, een strijd naar het zoeken van de waarheid. Wat wij zoeken, is echter de waarheid die wij al bezitten. De waarheid betekent voor mij de werkelijkheid van het leven zoals het mij gegeven is te beleven," zegt Merton.
Laat het los, dat goed en kwaad. Leef. Leef je leven met hart en ziel. Er is geen goede of foute weg. Ga je weg en beleef het avontuur dat er aan verbonden is. Dat is wat ik mezelf vandaag nog maar eens op het hart druk.

Allerzielen

Allerzielen. We gedenken de doden. In mijn geval gedenk ik de dood van mijn vader, nu ruim 36 jaar geleden.
Hoewel bijna 10% van de mensen op jonge leeftijd een ouder verliest, is het vrijwel nooit onderwerp van gesprek. Gelukkig is er wel een aantal mooie boeken geschreven over het zo'n ingrijpend verlies op jonge leeftijd.
"Elk kind dat een ouder verliest, of dat nu een vader of een moeder is, voelt zich anders en alleen. In de gedachten van dat kind wordt op een geheim plekje een verhaal geschreven, een verhaal van verlies en pijn en van de overwinning op die pijn. Omdat het verhaal nergens kan worden gedeeld, blijft het heel ver weggestopt, soms zo ver dat het kind het zelf niet meer weet," zegt Maxine Harris in haar boek Een verlies voor altijd - De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder. Dit boek kwam voor mij als een geschenk uit de hemel. Er werd verwoord wat ik meegemaakt had en voelde. De enormiteit van de ramp die had plaatsgevonden toen ik net zeven jaar was geworden.
"Alles in het leven van het kind wordt anders, de ramp is absoluut. Na de ramp moet het kind zij of haar weg zien te vinden in een veranderde wereld. Deze nieuwe wereldorde wordt gekenmerkt door een volledige breuk met het verleden. Alles voelt anders, ook al zien sommige dingen in de buitenwereld - het huis, de school, de vriendjes - er nog hetzelfde uit." ...  "Als een ouder waarvan je houdt en die je nodig hebt, zomaar voor altijd kan verdwijnen, dan is niets meer veilig, voorspelbaar of zeker. Afgezien van het directe persoonlijke verlies moet het kind nu zijn eigen weg zien te vinden in een wereld die zelf wordt gekenmerkt door een onmetelijke leegte. Het gevoel van verlies sijpelt naar buiten en overspoelt alles."
Ik schrijf dit niet op uit zelfmedelijden. Ik schrijf het op voor de mensen die hetzelfde meegemaakt hebben, maar nog niet op zoek gegaan zijn naar hun eigen verhaal.
Heel aangrijpend is het boek Meer dan verdriet - een boek voor jonge mensen die rouwen, van Claire vanden Abbeele. Wat had ik vroeger graag zo'n boek gehad! Je kunt op lege pagina's schrijven en tekenen naar aanleiding van vragen over het voorafgaande hoofdstuk. Overal komen kinderen aan het woord. Zij drukken heel eerlijk en moedig uit wat er in hen omgaat. Confronterend, maar vooral inspirerend:

Ik groei erin

Sterven is voor mij niet langer verliezen. Ik heb al veel mooie dingen geleerd.

Sterven is een andere wending krijgen - voor mij is dat zo - en voelen dat het anders wordt...

Altijd doet het pijn, maar ik kan het nu zelfs al toelaten - ook al doet het zo'n pijn.

Ik groei erin.

Pieter

tekening uit mijn eigen herdenkingsboekje

Geroepen om te zijn

Geld, geld, geld. Altijd maar dat geld. Ik kan er heel moedeloos van worden.

Als het er om gaat er gewoon te zijn, hoe doe je dat dan in deze maatschappij? 

Ik voel ik mij een heel diep verlangen naar contact met mijn echte zelf. Ik heb niet meer te wensen dan dat ik mag uitdragen wie ik ten diepste ben. Op dit moment ben ik iemand die verlangt naar inspiratie, wezenlijk contact en de rust om te voelen wat juist is om te doen. 

Dat klinkt heel aannemelijk misschien, maar in de praktijk botst dit met veel dingen. Vooral met het feit dat het leven geld kost en dat dat op de een of andere manier opgebracht moet worden. Deze noodzaak geld te verdienen trekt mij onmiddellijk uit mijn centrum en verbreekt de verbinding. Het maakt me dieptreurig. 

Ik wil helemaal niet bezig zijn met dingen die er wat mij betreft niet toe doen. Klinkt dat heel verwend? Ik vrees van wel. En ook dat stemt mij dan weer treurig, want ik kom daardoor linea recta uit bij die stem die jarenlang geroepen heeft dat ik een schop onder mijn kont nodig heb.
Naast mij ligt het boek Een leven lang om geboren te worden. Het is een boek met meditatieve teksten van Thomas Merton. Ik sla het op een willekeurige bladzijde open:
"Ieder mens is geroepen om te zijn."
Ja. Ik ben geroepen om te zijn.
Niet langer van de ene handeling in de andere rollen, maar voelen hoe het ermee is. Niet slechts bezig zijn met het najagen van genot, maar het leven ervaren in al zijn weerbarstigheid. Maar vooral wil ik niet langer gericht zijn op allerlei materialistische wensen, maar kiezen voor de weg van mijn ziel.
En als je die weg eenmaal ingeslagen bent, is er geen weg meer terug, zei Chögyam Trungpa. Ook zuster Rebecca Willekes gebruikt in haar persoonlijke verhaal de metafoor van de glijbaan.
Ik sta bij de bushalte en weet dat mijn bus zal komen. Ik wacht af in actieve verwachting.